Het nieuwe belastingverdrag met Spanje: wat weten we écht over je pensioen?

Er zijn weinig onderwerpen waar ik de laatste maanden zo vaak over gebeld word. Nederlandse gepensioneerden aan de Costa Blanca die hun emigratie uitstellen, of zich afvragen of ze wel moeten kopen, vanwege een belastingverdrag dat nog niet eens is ondertekend.

Ik snap die onrust. Als je in verschillende artikelen leest dat je er "€100 tot €150" op achteruitgaat, en de ene bron bedoelt per jaar en de andere per maand, dan weet je niet meer wat je gelooft. Maar juist dát verschil is veelzeggend: niemand kent de tekst, want die is er nog niet.

Laat me op een rij zetten wat er wél vaststaat.

Hoe het nu geregeld is

Het huidige belastingverdrag tussen Nederland en Spanje dateert uit 1971. Dat is een van de oudste verdragen die Nederland heeft, en dat is precies de reden dat er aan een nieuwe wordt gewerkt.

Voor je inkomen gelden nu deze regels:

• Particulier pensioen uit een vroegere dienstbetrekking valt onder artikel 19 en wordt belast in Spanje.
• AOW en lijfrente vallen níét onder artikel 19, maar onder artikel 23, het restartikel. Ook dat wijst de heffing toe aan je woonland, dus aan Spanje.
• Overheidspensioen — het ABP-overheidsdeel, defensie, politie — valt onder artikel 20 en blijft in Nederland belast.

Dat onderscheid wordt vaak verkeerd weergegeven. Veel artikelen noemen alleen artikel 19 en wekken de indruk dat daarmee alles gezegd is. Wie een AOW-uitkering heeft, of een lijfrente heeft afgekocht, valt onder een ander artikel met een andere achtergrond. Dat maakt in de praktijk uit, en straks mogelijk nog meer.

Woon je in Spanje en wordt je pensioen daar belast, dan kun je bij de Nederlandse Belastingdienst een vrijstellingsverklaring voor de loonheffing aanvragen. Je pensioenfonds houdt dan geen Nederlandse belasting meer in.

Wat er precies bekend is over het nieuwe verdrag

Dit is het hele verhaal, en het is korter dan je zou denken.

Er is een ambtelijk akkoord. Dat betekent dat onderhandelaars van beide landen het eens zijn geworden over een tekst. Die tekst is niet gepubliceerd en het verdrag is niet ondertekend. In april 2026 meldde de Rijksoverheid nog letterlijk dat samen met Spanje "nog wordt gezocht naar een geschikt moment voor ondertekening".

Daarna begint het echte traject pas: ondertekening, goedkeuring door het Nederlandse parlement, goedkeuring door het Spaanse parlement, ratificatie, en inwerkingtreding — die vrijwel altijd op 1 januari van een volgend jaar valt.

Toen Tweede Kamerlid Joseph (BBB) hier vragen over stelde, antwoordde staatssecretaris Heijnen op 17 september 2025 dat voorbeeldberekeningen pas komen tegelijk met publicatie van het verdrag. Met andere woorden: het ministerie zelf rekent nog niets voor, omdat de tekst niet openbaar is.

Waarom die rondzingende bedragen niet kloppen

Twee dingen gaan mis in de berichtgeving.

Het misverstand over de €15.000. Je leest regelmatig dat er een drempel van €15.000 komt: onder dat bedrag blijft Spanje heffen, daarboven Nederland. Die drempel bestaat, maar staat in het belastingverdrag tussen Nederland en Duitsland. In geen enkele gepubliceerde Nederlands-Spaanse tekst is die te vinden. Het is een aanname die is overgenomen omdat het aannemelijk klinkt.

De onderling strijdige schattingen. Bij een pensioen van €30.000 noemt de ene bron een nadeel van €100 tot €150 per jaar, de andere hetzelfde bedrag per maand — een factor twaalf verschil — en een derde komt uit op ongeveer €1.500 per jaar. Die berekeningen kunnen niet allemaal kloppen, en ze zijn allemaal gebaseerd op een tekst die niemand heeft gezien.

Wat wel waarschijnlijk is

Ik wil niet doen alsof er geen richting is. Die is er wel.

Nederland streeft volgens de Notitie Fiscaal Verdragsbeleid 2020 naar behoud van het heffingsrecht over pensioen dat in Nederland is opgebouwd en waarvoor in Nederland belastingaftrek is genoten. In verdragsjargon heet dat bronstaatheffing. Nieuwere Nederlandse verdragen bevatten die bepaling vaker wel dan niet.

Het is dus aannemelijk dat Nederland straks (deels) mag heffen over pensioen dat nu in Spanje wordt belast. Maar of dat gebeurt via een drempelbedrag, een percentage, een overgangsregeling voor wie al in Spanje woont, of een combinatie daarvan: dat weet niemand. En juist die vorm bepaalt of het jou raakt.

Voor wie het wél kan uitmaken

Er zijn situaties waarin ik wél zou aanraden er rekening mee te houden:

• Hoge particuliere pensioenen. Hoe hoger het bedrag, hoe groter het effect van een tariefverschil.
• DGA's en mensen met een aanmerkelijk belang. Daar spelen ook andere regels, waaronder de conserverende aanslag.
• Mensen die op het punt staan te emigreren. Niet om af te zien van de stap, maar wel om de timing met een fiscalist door te nemen.

Voor de meeste mensen met AOW plus een gemiddeld aanvullend pensioen geldt: het verschil zal er zijn, maar het is zeer waarschijnlijk niet het bedrag waarop je je emigratie of aankoop laat afhangen.

Mijn advies

Stel geen beslissing uit op basis van een tekst die niet bestaat.

Ik zeg dat niet om je gerust te stellen, maar omdat uitstel zelf ook een prijs heeft. De woningprijzen aan de Costa Blanca en Costa Cálida stijgen al jaren stevig. Wie in 2024 wachtte met kopen omdat er "iets aan zat te komen", betaalt nu aantoonbaar meer. Dat is een zeker nadeel tegenover een onzeker nadeel.

Wat ik wél zou doen:

1. Weet welk type inkomen je hebt. Particulier pensioen, AOW, lijfrente en overheidspensioen worden verschillend behandeld. Dat is nu al zo, en dat zal in het nieuwe verdrag niet eenvoudiger worden.
2. Laat het doorrekenen als je pensioen bovengemiddeld is. Niet door mij, maar door een fiscalist die beide systemen kent. Ik breng je daar graag mee in contact.
3. Houd de publicatie van het verdrag in de gaten. Zodra de tekst er is, komen ook de voorbeeldberekeningen van het ministerie. Dán heeft rekenen zin.

En tot die tijd: laat je niet gek maken door een bedrag dat in het ene artikel per jaar en in het andere per maand geldt.

Wil je weten wat er in jouw situatie speelt bij een aankoop of emigratie? Ik denk graag vrijblijvend met je mee, en waar het fiscaal wordt, verwijs ik je door naar iemand die daarvoor tekent.